İşverenler dikkat! Ücretin bordroda düşük gösterilmesinin maliyeti çok ağır

Sosyal Güvenlik kategorisine 26 Eylül, 2014 tarihinde eklendi, 899 defa okundu

İşverenler işçilerin sigortalarını Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirim yaparak kayıt dışı istihdamın önüne tam olarak geçmiş oluyorlar mı?

Sorumuzu açarsak; İşçinin aldığı ücretin SGK’ya düşük bildirilmesi bir nevi kayıt dışı istihdamdır, yani sigortasız çalışmadır. İşveren vergisel yükümlülükler ve fazla prim ödememek amacıyla maliyet açısından olaya bakmakta ve işçinin aldığı ücreti düşük gösterme yoluna gitmektedir. 5510 sayılı Kanuna göre de işçiler hangi ücret üzerinden maaş alıyorlarsa SGK kurumuna da bu ücret üzerinden bildirilmeleri yasal yükümlülüktür. Sigortalı işçiler ise bu durumun önemine tam olarak vakıf değildir. Yeter ki sigortam yatsın mantığıyla hangi ücret üzerinden bildirildiğinin bazı işçiler için fazla önemi bulunmadığını görüyoruz. Oysa ki kişilerin SPEK miktarları yani prime esas kazanç tutarları işçinin emekli olurken emekli maaşının düşük olmasına ya da yüksek olmasında birinci derece etkendir.
Bazı işverenler ise bu durumu fazla önemsememektedir ya da yaptırımlarından tam olarak bilgisi olmadığından dolayı bu yola başvurmaktadır. Örnekle belirtirsek;

İşyerinde 5 yıllık bir çalışması olan ve 3.000,00 TL brüt ücretle çalışması gerekirken asgari ücretle çalışan bir işçinin bu durumu kanıtlaması halinde hem haklı sebeple fesih söz konusu olup tazminata hak kazanacaktır hem de geriye dönük olarak primlerini düzelttirme imkanı olacaktır. (Belgenin; mahkeme kararından, denetim elemanlarının tespitlerinden, bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri veya kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması halinde, belgenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.)

Bu durumda şu an için asgari ücretin 2 katı yani 2.268,00 TL idari para cezası ile karşılaşacaktır. Ayrıca 5 yıllık sürede prim belgelerinin de düzeltilmesinden dolayı ek bildirgelerde verileceği için asgari ücretin 1/8 oranında idari para cezası olacaktır. Bu da şimdiki asgari ücretten hesaplarsak 1134/8: 141,75 TL aylık ek bildirge cezası olacaktır. 5 yıllık sürede 60 aylık olarak verilecek eklerde; 60*141,75: 8.505,00 TL’de eklerden ceza gelecektir. Bu kişi 1.134,00 asgari ücretle bildirildiği için 3.000-1134: 1.866,00 TL’nin primini de ödeyeceği için bu rakamda 60 aylık sürede; (aylık 699,75*60 ay : 41.985,00 TL prim ödeme rakamı olacaktır) Ek bildirgelerden dolayı da prim farkı tahakkukları ve gecikme zamlarıyla birlikte 2.268+8.505+41.985: 52.758,00 TL’yi bulan sadece SGK kapsamında ödeyeceği tutar olacaktır. Ayrıca gelir vergisi ve damga vergisinden dolayı da beyannamelerde düzeltme ve çıkan ücretlerin farkının ödenmesi gerekecektir.

İşverenlerinde sırf işçinin ücretini düşük bildirmesinden dolayı yıl bazında karşılaşacağı İPC ve prim rakamlarını göz önüne alarak sigortalı işlemlerini yapması gerekmektedir.
İşçilerinde bu durumlarda dava sürecinde bu olumsuzluğu kanıtlaması için Elden ödenen ücretine dair imza attığı makbuz varsa gerçek ücret tutarlarını gösteren liste ve ödeme talimatları, bordrolar, şahitler, mailler, ücret pusulaları ücretle ilgili diğer evraklar vs.. delil olarak sunabilirler. Eğitim durumunuz, tecrübenizde ücrette dikkate alınmaktadır.
Örnek Yargı Kararı
Yargıtay 9′uncu Hukuk Dairesi
E: 2003/10129 K: 2004/357 T: 20.01.2004
■ FAZLA ÇALIŞMA ÜCRET ALACAĞI
■ İŞÇİNİN HAKLI NEDENLE DERHAL FESİH HAKKI
Somut olayda davalı işverenin fesih iddiası da bulunmamaktadır. Davacı işçi, iş sözleşmesini fazla çalışma ücretlerinin ödenmemiş olması ve sigorta primlerinin düşük ücretten yatırılması sebebiyle 1475 Sayılı İş Kanunu’nun 16/2-d bendi uyarınca haklı olarak feshettiğine göre, kıdem tazminatı isteğinin kabulü gerekir.

 

Devamını Oku

Sigortalıların kendini Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirmesi

Sosyal Güvenlik kategorisine 23 Eylül, 2014 tarihinde eklendi, 761 defa okundu

İşyerlerinde hizmet akdine tabi olarak çalışanların sigortalı bildirim belgesi ile kendilerini sigorta müdürlüğüne bildirmesi uygulaması yıllardır yürürlükte olmasına rağmen halen çalışanlar tarafından bilinen bir uygulama değildir.
5510 sayılı Kanunun 8’inci maddesinde;
Sigortalılar, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç bir ay içinde, sigortalı olarak çalışmaya başladıklarını Kuruma bildirirler. Ancak, sigortalının kendini bildirmemesi, sigortalı aleyhine delil teşkil etmez, ibaresi yer almıştır.
Ayrıca Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 12’inci maddesi uyarınca da;
4/a kapsamındaki sigortalılar çalışmaya başladıklarını, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç bir ay içinde, örneği yönetmelik Ek-3’te bulunan sigortalı bildirim belgesi ile doğrudan veya internet ya da benzeri ortamda Kuruma bildirecekler, Kurumca sigortalının ilgili işveren tarafından bildirilmediğinin ya da bildirildiği hâlde sigortalı bildirimi arasında farklılık bulunduğunun tespiti hâlinde, durum taahhütlü bir yazıyla sigortalıya, gerekirse işverene bildirilecek, yapılan bildirimlerin sonucunda sigortalı ile işverenin bildirdiği işe başlama tarihleri arasındaki farklılık giderilemezse, kontrol ve
denetim sonucuna göre işlem yapılacak, öte yandan sigortalının işyerinde çalışmaya başladığını Kuruma bildirmemesi halinde ise bu durum sigortalı aleyhine delil teşkil etmeyecek, sigortalının o işyerinde çalışmadığı anlamına gelmeyecektir.
5510 sayılı Kanunun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendinde belirtilen tarımsal faaliyette bulunanlar ise faaliyetlerine başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde sigortalılıklarını sigortalı bildirim belgesi ile doğrudan veya internet ya da benzeri ortamda Kuruma bildirecekler, bu kapsamdaki kişilere ilişkin yapılan bildirimlerde farklılık olması hâlinde yapılacak yazışmalar sonucunda farklılık giderilemezse, kontrol ve denetim sonucuna göre Kurumca işlem yapılacaktır.

5510 sayılı Kanunda ve Sosyal Sigortalar İşlemleri Yönetmeliğinde bu duruma yer verilmesine rağmen sigortalının kendini bildirmesi için SGK siteminde ya da e-devlet sisteminde bununla ilgili herhangi bir bildirim ekranı halen yer almamaktadır.

Bu uygulama faal bir şekilde uygulanmış olsa kayıt dışı istihdamın önüne geçmek için bir adım daha atıldığını görmüş oluruz. Aslında uygulanması çok zor birim durum değildir. Şöyle belirtmek gerekirse;
İşyerinde işe başlayan kişilerin sigortaları işveren tarafından elektronik ortamda çalışmaya başlamadan bir gün önce ya da işin durumuna göre aynı gün içerisinde işveren tarafından elektronik ortamda yapılma zorunluluğu vardır. SGK sisteminde ya da e-devlet uygulamalarında işçinin kendini bildirim ekranı açılmış olsa fiili olarak işyerinde çalışmaya başladığı gün bu bildirim ekranından fiiliyatta işe başladığı tarihi yazarak onaylaması halinde kurumla çapraz kontrol neticesinde işe giriş tarihleri uyuşması halinde sigortalılık kontrol edilmiş olacaktır.

Çoğu işveren yanlış yönlendirilmeler ya da deneme süresi içerisinde sigorta yapılmaz mantığıyla işçilerini bu sürede sigortalı yapmadıklarını da üzülerek görmekteyiz. Sigortalının kendini bildirmesi uygulaması aktif bir şekilde uygulamaya geçmesi halinde işçilerinde mağduriyeti giderilmiş olacaktır.

Devamını Oku

İhaleli işlerde kıdem tazminatı alamayan işçi ne yapmalı?

Sosyal Güvenlik kategorisine 18 Eylül, 2014 tarihinde eklendi, 571 defa okundu

SORU
Çalıştığım eski firma ihaleyi kaybetti ve işi bıraktı. 5 yıl çalışmamız var. Biz değer firma ile çalışıyoruz. Bize tazminat ödenmedi ve üstelik maaş asgari düzeyde ödeniyordu ama maaşlar yüksekti. Haklarımızı almamız için ne yapmalıyız? Teşekkürler / M.Köse

CEVAP
İhaleli işlerde belirli süreli iş sözleşmesine tabi olduğunuz için iş bitiminde ya da ihaleyi alamadıklarında tazminatları ödeyerek işçilerin resmi çıkışlarını yapmaları gerekir. Bu kapsamda kıdem tazminatı alacağınız için idari olarak Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) ya da 170 numaralı telefonlardan hakkınızı arayabilirsiniz.

SORU
1968 doğumluyum. 3 Mart 1992′de sigortalı oldum. Ara ara çalıştım, 2 çocuk annesiyim. 2. çocuğum sigortalı olduktan sonra doğdu 2557 gün primim var. Halen çalışıyorum. Ne zaman emekli olurum. Teşekkürler. / S. Uğur

CEVAP
20 yıl 48 yaş 5525 gün sayısı ile
SGK’dan emekli olabilme hakkınız var. Bu kapsamda ilk çocuğunuz sigortalılık öncesi olduğu için onu borçlanamazsınız. Diğer 1 çocuk için ise 720 gün borçlanma yapabilirsiniz. 720+2557:3277 TL gününüz olur. Emeklilik için 2248 gün daha prim ödemeniz gerekecektir.

PERSONELİN SİGORTA MASRAFI NASIL HESAPLANIR?
SORU
Merhaba, Bir personelin firmaya olan sigorta masrafını en kolay nasıl hesaplayabilirim? Çalıştığı güne göre hesaplamam gerekiyor yardımcı olursanız sevinirim. Teşekkürler. / G.S. Öksüz

CEVAP
Güncel
asgari ücret 1134 TL olduğu için bu rakamdan yüzde 37,50 prim hesaplarsanız 425 TL sigorta prim ödemesi çıkacaktır.

SORU
15.10.1991′den sigorta başlangıcım var. Şu anki işyerimde 01.08.1993′ten beri çalışıyorum. 15.03.2010 tarihinde devletin bana sağladığı 15 yıl 3600 iş gününden çıkışımı aldım fakat oradan çıkmadım çalışıyorum.
Muhasebecimizle biraz münakaşa ettik ve beni 18 ay sigortamı yapmadı. 04.07.2011 yılında tekrar sigortamı başlattı ve 28.07.2013 tarihinde de iş çıkışı eve dönüşte servisten inerken ayağımı kırdım. Ağustos ayını 22 günden ödemiş olduğunu gördüm. Muhasebecinin ayağımın kırıldığı raporumun başlangıç tarihi 29 Ağustos’tu. Şimdi ben işten çıkmak istiyorum. 18 ay sigortasız çalıştırmaları raporlu olduğum ay 22 gün yatırmış olmaları. Tabi servisten inerken ayağımın kırılmış olması iş kazası ben bu haklarımın hepsini alabilir miyim, nasıl ve ne şekilde nerelere başvurabilirim? / İ.Işık

CEVAP
Sigortasız çalıştırıldığınız dönem için İŞKUR’a başvuru yapıp şikâyet hakkınızı kullanabilirsiniz. Raporlu olduğunuz süreyi SGK gününden düşme hakları vardır.

RAPOR PARASI NEREDEN ALINIR?
SORU
Merhaba, bana bir işçiye ait rapor geldi. Fakat bu işçinin raporlu olduğu bilinmediği için 24.05.2014 tarihinde işten çıkışı yapılmıştı. Rapor tarihleri; 28.04.2014-03.05.2014 çalışır, 05.05.2014-15.05.2014 çalışır, 15.05.2014-30.05.2014 kontrol. Bu durumda ne yapmalıyım, bu raporları bildirebiliyor muyum? Bildirirsem cezası var mı? Teşekkürler. / G.Günal

CEVAP
Raporları için bu işçi rapor parasını SGK’dan alacaktır. Ama rapor girişlerini yapmamışsanız alamayacaktır. Kurum tarafından size 510 TL’lik rapor girişi yapılmama cezası gelmeden önce bu kişinin rapor girişlerini vizite giriş ekranından kişinin TC’si ile online yapmanızı tavsiye ederim.

Devamını Oku

İhbar tazminatı nedir, şartları nelerdir?

Sosyal Güvenlik kategorisine 10 Eylül, 2014 tarihinde eklendi, 550 defa okundu

İhbar tazminatı nedir, ne zaman verilir, şartları nelerdir, nasıl hesaplanır?
Süresi belirli olmayan sürekli hizmet akitlerinin İş Kanunu’nun 17. maddesinde belirtilen esaslara uyulmadan sona erdirilmesi halinde işi terk eden işçi ya da işçinin işine son veren işveren aynı maddede belirtilen bildirim önellerine (iş akdinin feshedileceğinin belli bir süre önceden bildirilmesi) ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek durumunda kalacaktır. Bu şekilde ödenecek tazminat uygulamada ihbar tazminatı olarak adlandırılmaktadır.
İhbar tazminatı işçinin kıdemine göre nakden ödenmek suretiyle iş sözleşmesi derhal feshedilebilir.

İhbar süreleri;
6 aya kadar 2 haftalık, 1,5 yıla kadar 4 haftalık, 3 yıla kadar 6 haftalık, 3 yıldan fazla 8 haftalık;

Hesaplaması;
Örneğin 10 yıl süreli boyunca çalışan bir işçiye 56 günlük brüt ücreti kadar ihbar tazminatı ödenmelidir.

Örnek: Aylık brüt kazancı 990,00 YTL olan ve % 15 gelir vergisi matrahı diliminde bulunan 4 yıllık bir işçinin ihbar tazminatı aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

Aylık brüt maaş/30 gün = 1 günlük kazanç 990,00 / 30 gün= 33 YTL

Günlük kazanç*İhbar bildirimi gün sayısı = Brüt ihbar tazminatı = (33 X 56 gün)= 1.848 YTL

Gelir Vergisi : 1.848 X 0,15 = 277,2

Damga Vergisi : 1.848 X 7,59/1000 = 14,03

Ödenecek Net İhbar Tazminatı : 1.848 – ( 277,2 + 14,03 ) = 1.556,77 YTL olacaktır.

İhbar tazminatı işçiye nakden ödenebileceği gibi işçinin kıdemine göre ön görülen sürelerde işçiye iş sözleşmesinin fesh edileceğinin bildirilmesi suretiyle iş arama izni verilerek de kullandırılabilinir. Yani iki alternatif vardır ya işçiye belirli süre önceden bildirimde bulunup iş arama izni verilir ya da bu süreye karşılık gelen ücret nakden ödenir. İhbar tazminatı bu yönüyle bakıldığında kıdem tazminatından faklıdır. İhbar tazminatı çalışanın işten çıkarılmaktan kaynaklanan mağduriyetinin giderilmesi mantığına dayanır.

Devamını Oku

Emzirme ödeneği kimlere verilir, nasıl alınır?

Sosyal Güvenlik kategorisine 5 Eylül, 2014 tarihinde eklendi, 571 defa okundu

SORU
Ben doğum parası ve süt parası alma ile ilgili bilgi edinmek istiyorum. 1 ay sonra doğum iznine çıkacağım neler yapmam lazım. Prosedürler nelerdir bilgi verebilir misiniz ? Teşekkürler / M.A.Mutlu

CEVAP
Halk arasında “Süt Parası” veya “Doğum Yardımı” olarak da bilinen emzirme ödeneği sigortalı annelere ve sigortasız eşi olan sigortalı babalara 2013 yılı için 94 TL olarak ödeniyor. Ödenek kurum yönetim kurulunca belirlenip bakan tarafından onaylanan tarife üzerinden verilmekte ve her sene TÜİK’in belirlediği TÜFE’ye göre arttırılmaktadır. Yeni doğan her bebek için bebek başına verilen emzirme parası 1 kereye mahsus verilmektedir.
Emzirme ödeneği 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 16. maddesinde “Analık Sigortasından Sağlanan Haklar” başlığı altında açıklanmıştır. Bu maddede “Hastalık ve analık sigortasından sigortalıya hastalık veya analık hallerine bağlı olarak ortaya çıkan iş göremezlik süresince, günlük geçici iş göremezlik ödeneği verilir.” denilerek verilen emzirme ödeneğinin kadınların doğum yapmaları sonucu iş güçlerini kaybetmeleri nedeniyle verildiği belirtilmiştir.

KİMLER EMZİRME ÖDENEĞİ (SÜT PARASI) ALABİLİR?
5510 Sayılı Kanunu’nun 16 maddesinde aynı kanunun 4. maddesine atıf yapılarak emzirme ödeneğinden yararlanabilecek kişiler şu şekilde belirtilmiştir:
Sigortalı kadınlar veya sigortalı olmayan karısının doğum yapması nedeniyle sigortalı erkekler (SSK)
kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadınlar ya da gelir veya aylık alan erkeklerin sigortalı olmayan eşleri (Bağ-Kur)
Not: 657′ye tabi devlet memurları emzirme ödeneğinden yararlanamamaktadırlar.

EMZİRME ÖDENEĞİ (SÜT PARASI) ALMA ŞARTLARI NELERDİR?
Emzirme ödeneğinden faydalanabilmek için;
Doğan bebeklerin yaşıyor olmaları,
Doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün sigorta primi bildirilmiş veya yatırılmış olması,
Genel Sağlık Sigortası dahil sigorta primi borcunun bulunmaması
gerekmektedir.

BAŞVURU YERİ VE GEREKLİ BELGELER
Kişiler
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından verilen bu doğum yardımından yararlanabilmek için bulundukları yerdeki en yakın Sosyal Güvenlik Müdürlüğü’ne başvurmalıdır. Başvuru için ilgili müdürlüğe aşağıdaki belgeleri teslim etmelidirler:

DİLEKÇE
Doğum raporu veya KPS’den alınan bilgileri gösterir belge (Bunu bulunduğunuz yerdeki nüfus idaresinden alabilirsiniz.)
Emzirme Ödeneği (Süt Parası) Ne Kadardır ve Ödemeler Nasıl Yapılır?
Başvurudan itibaren
SGK Müdürlüğü tarafından 2 gün içerisinde sonuç bildirilmektedir. Emzirme ödenekleri SGK yönetim kurulu tarafından belirlenip bakan tarafından onaylanan tarife üzerinden verilmektedir ve bu tutar her sene TÜİK tarafından açıklanan TÜFE oranına göre arttırılmaktadır. 2013 yılı için emzirme parası 94 TL‘dir. Başvuruları olumlu sonuçlananların emzirme ödemeleri sigortalı adına PTT’ye yatırılmaktadır.

DİĞER HUSULAR
Emzirme ödeneği bir defaya mahsus olarak her doğan bebek başına verilmektedir ve son başvuru süresi bulunmamaktadır. İlgililer bebek doğduktan sonra uygun bir zamanda başvurularına müteakip yardımdan yararlanabilirler.
Diğer şartları sağlamakla birlikte sigortalı işinden ayrılanlar ya da kendi nam ve hesabına yürüttüğü işi bırakanların sigortalılıklarının sona ermesinden itibaren 300 gün içinde bebekleri olursa bu yardımdan yararlanabilirler.

SORU
Merhabalar. Doğum parası alabilmeyle ilgili beni bilgilendirir misiniz? Neler yapmam gerek. İşe giriş tarihim 07.09.2013 hala sigortalı olarak özel sektörde devam ediyorum çalışmaya doğumum 2014 Aralık ayına denk geliyor. Teşekkürler / M.Akın

CEVAP
Rapor parasını doğumdan önce 8 hafta ve doğumdan sonra 8 haftalık hastanenin vereceği raporlara istinaden işveren tarafından çalışmazlık girişleri yapıldıktan sonra Ziraat Bankasından bu sürelere ilişkin rapor ücretlerini alabilirsiniz. Siz sadece alınan raporu işverene iletip ilgili tarihlerde girmesini sağlayacaksınız. Sonrasında ise 170 numaralı telefondan işgöremezlik ödeneğinin takibini yapacaksınız.

Devamını Oku